IBM 5150 (1981)

IBM PC (5150)

Ο ΙΒΜ 5150, ή με το όνομα που έγινε ευρύτερα γνωστός IBM Personal Computer, είναι ίσως το πιο καθοριστικό μοντέλο στην ιστορία των υπολογιστών. O IBM-PC δεν ήταν ούτε ο πρώτος προσωπικός υπολογιστής, ούτε ο καλύτερος, ούτε ο ταχύτερος, ούτε ο φθηνότερος. Είχε όμως ένα χαρακτηριστικό ικανό να αλλάξει για πάντα την αγορά των προσωπικών υπολογιστών: ανοικτή αρχιτεκτονική.

Ο ΙΒΜ-PC υπήρξε προϊόν της πιο ταχύρρυθμης μελέτης υπολογιστή της ΙΒΜ ως τότε, καθώς εξελίχθηκε πρακτικά μέσα σε έναν μόλις χρόνο. Βέβαια, η τεχνογνωσία της ΙΒΜ στην κατασκευή προσωπικών υπολογιστών έχει ήδη κλείσει πάνω από εξαετία, καθώς ο ΙΒΜ 5150 πρακτικά αποτελεί εξέλιξη του πρώτου προσωπικού υπολογιστή της εταιρείας, ΙΒΜ 5100, ο οποίος κυκλοφόρησε το 1975. Η ΙΒΜ, από τα μέσα της δεκαετίας του ’70 παρακολουθούσε συστηματικά τις αλλαγές στην αγορά των υπολογιστών και την εμφάνιση των πρώτων personal computers και αργότερα home computers, από εταιρείες όπως η Apple, η Atari, η Commodore και η Tandy. Τα χρόνια εκείνα η εταιρεία επένδυε στην 16μπιτη αρχιτεκτονική, παρουσιάζοντας μία σειρά από υπολογιστές για επαγγελματική χρήση που θα μπορούσαν μεν να χαρακτηριστούν ως προσωπικοί, αλλά όχι ανταγωνιστικοί στους personal και home computers της εποχής. Τέτοιοι ήταν οι 5100, 5110 και 5120. Σε κάποια φάση, στελέχη της ΙΒΜ σκέφτηκαν την εξαγορά της παραπαίουσας Atari, αλλά τελικά επικράτησε η άποψη ότι η ΙΒΜ θα έπρεπε να συνεχίσει με τις δυνάμεις της.

Intel8088
Στους desktop υπολογιστές της, τη δεκαετία του ’70, η IBM χρησιμοποιούσε 16μπιτο επεξεργαστή δική της κατασκευής. Ο IBM-PC όμως χτίστηκε πάνω στην κοινή -και πολύ νέα τότε- αρχιτεκτονική x86 της Intel, και συγκεκριμένα στη φθηνή έκδοση Intel 8088 με κομμένο δίαυλο στα 8 bits.

Έτσι ξεκινά σε άκρα μυστικότητα το “Project Chess“, στην Μπόκα Ρατόν, της Φλόριντα. Στο πρόγραμμα συμμετέχουν δώδεκα μηχανικοί της ΙΒΜ, με επικεφαλής τον Ντον Έστριτζ.  Λόγω των ασφυκτικών χρονικών ορίων η ομάδα αποφασίζει να σχεδιάσει με το σκεπτικό της χρήσης έτοιμων λύσεων από την αγορά και όχι την ανάπτυξη νέων υποσυστημάτων από την ΙΒΜ. Κάπως έτσι μάλιστα εξασφαλίζεται αρχικά ο “ανοικτός χαρακτήρας” του PC, που θα αποτελέσει στη συνέχεια και τον κύριο λόγο της επιτυχίας του. Σε χρόνο ρεκόρ ολοκληρώνεται ο πρωτότυπος υπολογιστής, ονόματι «Acorn«. Παρουσιάστηκε στους επιτελείς της IBM τον Αύγουστο του 1980 και διέθετε 16 KB μνήμη RAM, με δυνατότητα επέκτασης στα 256 KB, 32 KB ROM, 6 θύρες επέκτασης, floppy disk drive 8”, θύρες εκτυπωτή και joystick, ενώ υπήρχε πρόβλεψη για τοποθέτηση μαθηματικού συνεπεξεργαστή (για πράξεις κινητής υποδιαστολής).

Η επιτροπή ικανοποιήθηκε απόλυτα από τον Acorn και δίνει την εντολή να προχωρήσει ταχύτατα η παραγωγή του. Στις 12 Αυγούστου 1981, και αφού ο Acorn έχει μετονομαστεί, η ΙΒΜ παρουσιάζει το μοντέλο 5150 ή αλλιώς IBM-PC.

Ο IBM 5150 κατασκευάστηκε κατά κύριο λόγο από υποσυστήματα της αγοράς. Ένα τέτοιο και ήταν και το FDD 5,25'' της Tandem.
Ο IBM 5150 κατασκευάστηκε κατά κύριο λόγο από υποσυστήματα της αγοράς. Ένα τέτοιο και ήταν και το FDD 5,25» της Tandon (TM100-2A).

Στην τελική του έκδοση, ο IBM-PC βασίζεται στην αξιόπιστη αρχιτεκτονική x86 της Intel και συγκεκριμένα χρησιμοποιεί τον επεξεργαστή 8088 (8086 με «κομμένο» δίαυλο στα 8bit). Ακόμη και στη βασική του σύνθεση, που κοστίζει 1.565 δολάρια, διαθέτει 16 ΚΒ μνήμης RAM (σ.σ. πολύ γρήγορα θα αυξηθεί στα 64 KB), μονόχρωμη οθόνη, floppy drive των 5,25» (160 ΚΒ). Ανάλογα με τις επιλογές του αγοραστή, η τιμή μπορεί να σκαρφαλώσει έως τα 6.000 δολάρια (για έγχρωμη οθόνη και γραφικά υψηλής ανάλυσης). Σε σχέση με τον ανταγωνισμό δεν μπορεί να θεωρηθεί ένα φθηνό μοντέλο, αλλά χάρη στην επεκτασιμότητά του και την ευρύτατη υποστήριξη με εφαρμογές κάθε είδους, ο ΙΒΜ-PC αποτελεί έναν ιδανικό επαγγελματικό υπολογιστή και η επιτυχία του είναι μεν σταδιακή, αλλά πολλαπλασιαστική τα χρόνια που θα ακολουθήσουν και αποφασιστική για τη δημιουργία ενός προτύπου, που θα αποτελέσει βάση για χιλιάδες υπολογιστές-κλώνους. Ενδεικτικό είναι ότι ενώ η ΙΒΜ υπολόγιζε πωλήσεις της τάξης των 240.000 μηχανημάτων την πρώτη χρονιά, ο αριθμός αυτός ξεπεράστηκε σε έναν μόλις μήνα. Τρία χρόνια αργότερα, το ΙΒΜ-PC είχε ξεπεράσει κατά πολύ τις πωλήσεις της Apple και κυριαρχούσε στο 40% της αγοράς προσωπικών υπολογιστών. Το 1982, το περιοδικό Time, σε μία ιστορική υπέρβαση, ονομάζει το ΙΒΜ-PC «Μηχάνημα της χρονιάς» (αντί για «Άνθρωπο της χρονιάς»).

Το μοναδικό ίσως εμπορικό λάθος της ΙΒΜ ήταν που δεν κατοχύρωσε σε αποκλειστικότητα τα δικαιώματα χρήσης του λειτουργικού συστήματος PC-DOS της -μικρής τότε- Microsoft, χαρίζοντας στην εταιρεία του Μπιλ Γκέιτς τη δυνατότητα να αναπτύξει ένα πανομοιότυπο λειτουργικό, το MS-DOS και να το διαθέσει ελεύθερα στην αγορά και μέσω αυτού να μετατραπεί στον κολοσσό που γνωρίζουμε σήμερα.

Το IBM PC κατέκτησε σχεδόν αμέσως την τεράστια αγορά των επαγγελματιών, αναγκάζοντας τον ανταγωνισμό να προσχωρίσει στις επιλογές της IBM.
Το IBM PC κατέκτησε σχεδόν αμέσως την τεράστια αγορά των επαγγελματιών, αναγκάζοντας τον ανταγωνισμό να προσχωρήσει στις επιλογές της IBM.

Η ιστορία πίσω από το λειτουργικό σύστημα του πιο εμβληματικού υπολογιστή στην ιστορία των προσωπικών υπολογιστών, είναι πλήρης συμπτώσεων. Όταν στα μέσα του 1980 η ΙΒΜ έψαχνε λειτουργικό σύστημα για το PC της, ο ίδιος ο Μπιλ Γκέιτς, με τον οποίο είχε ήδη συμφωνηθεί η παροχή της γλώσσας Basic, την έφερε σε επαφή με την Digital Research και τον Γκάρι Κίλνταλ, προκειμένου να προμηθευτεί το πιο διάσημο OS της εποχής εκείνης, το CP/M. Μία σειρά όμως κακών συνεννοήσεων και ακόμη πιο κακών επιλογών, οδήγησε την επαφή της ΙΒΜ με την DR σε αδιέξοδο. Έτσι, με τα χρονοδιαγράμματα να πιέζουν αφόρητα, η ΙΒΜ στράφηκε και πάλι στη Microsoft. Το MS-DOS με το οποίο εξοπλίστηκε τελικά το ΙΒΜ-PC το 1982 δεν ήταν ένα νέο λειτουργικό σύστημα. Δεν ήταν καν ένα καλό λειτουργικό σύστημα. Καθώς δεν υπήρχε επαρκής χρόνος, ο Γκέιτς εξαγόρασε ένα έτοιμο λειτουργικό, το QDOS του Τιμ Πάτερσον, επίσης γνωστό ως 86DOS, του οποίου μάλιστα τα αρχικά σημαίνουν “Quick and Dirty OS“. Το 86DOS είχε αναπτυχθεί την ίδια χρονιά από την SCP (Seattle Computer Products) αποκλειστικά για το δικό της κιτ υπολογιστή, βασισμένο στον Intel 8086. Η τραγική ειρωνία είναι ότι το εν λόγω λειτουργικό σύστημα ήταν πρακτικά κλώνος του CP/M, ή για την ακρίβεια port από τον 8μπιτο Ζ80 στους 16μπιτους Intel x86. Στους επόμενους μήνες μέχρι το λανσάρισμα του ΙΒΜ-PC, η Microsoft εξέλιξε ελάχιστα το QDOS και το μετονόμασε σε PC-DOS, διατηρώντας όμως παράλληλα τα δικαιώματα του λειτουργικού, το οποίο στη συνέχεια κυκλοφόρησε ανέξαρτητα από την ίδια την Microsoft ως MS-DOS.

Τον IBM 5150, που έμεινε στην κυκλοφορία ως το 1987, θα διαδεχτούν οι ΙΒΜ 5160 (PC-XT) και 5170 (PC-AT), που θα δημιουργήσουν επίσης πρότυπα για την αγορά των προσωπικών υπολογιστών. Ο πρώτος φορητός ΙΒΜ-PC, ο 5155, θα κυκλοφορήσει το 1984.

IBM 5150

Επεξεργαστής: 8/16bit Intel 8088 στα 4,77 ΜHz
Μνήμη RAM / ROM: 64 ΚΒ (επεκτάσιμη στα 256ΚΒ)* / 40 KB
Γραφικά: Κείμενο 80×25, 320×200/640×200 pixels με CGA (έξτρα)
Πληκτρολόγιο: 83 πλήκτρων, τα 10 του αριθμητικού πληκτρολογίου
Floppy Drive(s): 1 ή 2 Tandon 5,25» των 160 ΚΒ
Επεκτασιμότητα: 5 θύρες ISA 8bit
Έξτρα: Συνεπεξεργαστής Intel 8087, κασετόφωνο, HDD (5, 10, 20ΜΒ)
Λειτουργικό Σύστημα/Λογισμικό: PC-DOS 1.0, CP/M-86, PC-Basic

(*) Στα πρώιμα μοντέλα, η ελάχιστη μνήμη ήταν 16ΚΒ

Δείτε επίσης…