QL (1984)

Sinclair QL

Ο Sinclair QL υπήρξε ο πρώτος προσωπικός υπολογιστής που βασιζόταν στον επεξεργαστή Motorola 68000 (σ.σ. προηγήθηκε του Macintosh κατά δέκα ημέρες περίπου, τον Ιανουάριο του 1984) και ο φιλόδοξος μεγάλος αδερφός του πολύ επιτυχημένου ZX Spectrum. Ένα πρωτοποριακό σύστημα με δυνατότητα πολυεπεξεργασίας (multitasking) που όμως προδόθηκε από τις επιλογές της Sinclair.

Η αρχική σύλληψη του πρωτοποριακού QL, που σημαίνει άλλωστε και Quantum Leap (κβαντικό άλμα) έγινε το 1981. Αρχικά ως ΖΧ-83 προοριζόταν να γίνει ένας φορητός προσωπικός υπολογιστής, με ενσωματωμένη LCD οθόνη (σ.σ. από φορητή τηλεόραση της Sinclair). Ήδη από το 1982 όμως φαινόταν ότι ένα τόσο φιλόδοξο σχέδιο ήταν υπερβολικό για το μέγεθος της Sinclair. Έτσι, από το 1983, ο σχεδιασμός του QL στρέφεται σε πιο συμβατικές λύσεις που θα αποτελέσουν άλλωστε, σε σχεδιαστικό επίπεδο, τη βάση ανάπτυξης του Spectrum+. Ο QL υπήρξε ο πρώτος εμπορικός υπολογιστής, βασισμένος στο πανίσχυρο (για την εποχή) επεξεργαστή 68000 της Motorola. Και συγκεκριμένα στην έκδοση με «κομμένο» δίαυλο στα 8 bits, 68008, χρονισμένο στα 7,5 MHz. Τα 128 ΚΒ της μνήμης του τον έφερναν δίπλα στα IBM-PC και Macintosh, ενώ στη βασική του έκδοση συνοδευόταν από δύο ιδιαίτερης μορφής αποθηκευτικά μέσα, σε μορφή μικροκασέτας, τα λεγόμενα ZX Microdrives. Οι μικροκασέτες αυτές είχαν διαθέσιμο αποθηκευτικό χώρο 85 ΚΒ και ταχύτητα ανάγνωσης 15 KB/sec. Πλησίαζαν δηλαδή περισσότερο τις επιδόσεις των δισκετών. Τα Microdrives αποτελούσαν μία φθηνή λύση, ώστε να διατηρηθεί το κόστος του QL πολύ πιο χαμηλά από τον ανταγωνισμό, όπως άλλωστε και όλη η υπόλοιπη -φθηνή στην όψη και τα υλικά– κατασκευή. Παρά το μειωμένο όμως κόστος, ο QL παρουσίαζε ορισμένα πολύ ισχυρά χαρακτηριστικά. Πρώτα από όλα το, ενσωματωμένο στη ROM, λειτουργικό σύστημα QDOS προσέφερε ένα στοιχειώδες παραθυρικό περιβάλλον χρήσης και -κυρίως- χαρακτηριστικά multitasking. Πέρα από το QDOS, στη ROM υπήρχε και μία ειδική έκδοση της γλώσσας BASIC, που εκμεταλλευόταν αυτά τα χαρακτηριστικά του QL, η SuperBASIC. Τέλος, στη βασική του σύνθεση, ο QL προσφερόταν με ένα πλήρες πακέτο εφαρμογών γραφείου, που περιλάμβανε και λογιστικό φύλλο, της PSION.

To QDOS διέθετε χαρακτηριστικά πολυεπεξεργασίας και παραθυρικό περιβάλλον
To QDOS διέθετε χαρακτηριστικά πολυεπεξεργασίας και παραθυρικό περιβάλλον

Οι άμεσοι ανταγωνιστές του QL ήταν το IBM-PC και ο Apple Macintosh. Ο ίδιος ο Κλάιβ Σίνκλερ επέλεξε να προβάλλει τα συγκριτικά του πλεονεκτήματα σε σχέση με τους δύο πιο δυνατούς παίκτες στην αγορά των personal computers (δείτε το σχετικό βίντεο στο τέλος του άρθρου). Ισχυρότερος από τον πρώτο και θεαματικά φθηνότερος από τον δεύτερο, θεωρητικά ο QL είχε τα φόντα να τους ανταγωνιστεί σε επίπεδο προσωπικής και επαγγελματικής χρήσης. Ωστόσο η πραγματικότητα ήταν αρκετά διαφορετική. Το πρώτο σημαντικότερο πρόβλημα του QL προήλθε από τα πολύ πιεστικά χρονοδιαγράμματα. Η προσπάθεια να προλάβει τον Macintosh οδήγησε σε βιαστικές κινήσεις στην παραγωγή με αποτέλεσμα τα πρώτα κομμάτια να εμφανίζουν σοβαρά προβλήματα στο hardware. Tα σημαντικότερα αφορούσαν στα Microdrives, τα οποία έμελλε να αποτελέσουν και το ουσιαστικότερο λόγο της εμπορικής αποτυχίας του QL. Πέρα από τα αρχικά bugs που εμφάνισαν, τα οποία διορθώθηκαν σχετικά σύντομα, η ιδιαιτερότητά τους δεν ικανοποίησε τους κατασκευαστές software. Έτσι λοιπόν, παρόλο που ο QL διέθετε -σε πολύ συμφέρουσα τιμή– στην στάνταρ σύνθεσή του ένα γενναίο πακέτο εφαρμογών, τελικά η υποστήριξη των δημιουργών λογισμικού στο Microdrive ήταν μηδαμινή. Έτσι, πολύ γρήγορα έγινε φανερό ότι απέναντι στη ραγδαία εξάπλωση του IBM-PC (και ανάλογων υπολογιστών) δεν είχε καμία τύχη. Ούτως ή άλλως, τα υπερβολικά φθηνά (στην όψη και την αίσθηση) πλαστικά και πληκτρολόγιό του, δεν έπεισαν τους πιο απαιτητικούς επαγγελματίες. Από την άλλη, το φανατικό κοινό της Sinclair ήταν οι οικιακοί χρήστες του Spectrum, οι οποίοι αντιμετώπιζαν τον QL σαν ένα είδος εξωτικού φρούτου. Στην πραγματικότητα, αν και  κάποιοι τον θεωρούν διάδοχο του Spectrum, ο QL δεν έπαιξε ουδέποτε αυτό το ρόλο (σ.σ. παρόλο που δεν έλειψαν τα παιχνίδια, που στην περίπτωσή του ξεπερνούσαν τα 500). Το 1985, η πολύ χαμηλή ζήτηση στη Μεγάλη Βρετανία οδήγησε στη διακοπή της εκεί παραγωγής του. Με την εξαγορά της Sinclair από την Amstrad, τον Απρίλιο του 1986, κλείνει οριστικά το κεφάλαιο QL, μετά από περίπου δυόμισι χρόνια και 150.000 πωλήσεις. Ένας υπολογιστής που βγήκε πολύ αργά για να καταφέρει να ξεχωρίσει για τις -υπαρκτές- καινοτομίες του και πολύ νωρίς για να αποφύγει τα κλασικά λάθη «νεότητας» στη γραμμή παραγωγής.

SINCLAIR QL

Επεξεργαστής: 16/8bit Motorola 68008 στα 7,5 MHz
Μνήμη RAM: 128 KB (επεκτάσιμη στα 640 ΚΒ)
Μνήμη ROM: 48 KB (QDOS, SuperBASIC)
Γραφικά: 512×256 pixels (4 χρώματα) ή 256×256 pixels (8 χρώματα)
Αποθηκευτικά μέσα: 2x Microdrive 100 KB
Θύρες: EPROM, 2x Joystick, 2x QL network, 2x RS-232, Microdrive (εξωτ.), RGB, Composite, TV
Λειτουργικό Σύστημα: QDOS (με χαρακτηριστικά multitasking)

Δειτε επίσης…

Emulator του QDOS και των εφαρμογών του.