X Window (X11)

X Window System

Τον Ιούνιο του 1984, το λειτουργικό σύστημα UNIX απέκτησε για πρώτη φορά παραθυρικό περιβάλλον. To X Window System ή Χ Window ή ακόμη πιο απλά Χ11 (και όχι X Windows, που συχνά, πλην λανθασμένα, αναφέρεται) δεν είναι απλώς ένα κέλυφος με γραφικά και παράθυρα. Είναι ένα ευρύτερο πρωτόκολλο, ανεξάρτητο από την πλατφόρμα όπου χρησιμοποιείται, που παρέχει στους χρήστες διαδραστικές δυνατότητες, μέσω παραθύρων, για την κοινή χρήση συστημάτων διαμοιρασμού χρόνου (time-sharing).

Αναπτύχθηκε στο ΜΙΤ στις αρχές της δεκαετίας του ’80 και λειτουργεί με τη φιλοσοφία client-server (πελάτη-εξυπηρετητή) σε δικτυωμένα τερματικά που τρέχουν λειτουργικό σύστημα UNIX ή παράγωγό του (Linux, Mac OS). Το Σύστημα Παραθύρων Χ, όπως είναι γνωστό στα ελληνικά, αποτελεί ένα πλαίσιο δημιουργίας περιβάλλοντος GUI, σχεδιασμού και κίνησης παραθύρων, ελέγχου μέσω ποντικιού, πληκτρολογίου και οθόνης αφής. Δεν αποτελεί ένα προκαθορισμένο περιβάλλον χρήσης, κάτι που καλούνται τα ειδικευμένα Window Managers προγράμματα client να υλοποιήσουν και διαχειριστούν. Αυτό σημαίνει ότι τα προγράμματα που το αξιοποιούν μπορεί να έχουν εντελώς διαφορετικά interface μεταξύ τους. Από τα παραπάνω γίνεται ήδη προφανές ότι το Σύστημα Παραθύρων Χ, σχεδιάστηκε για να χρησιμοποιηθεί αποκλειστικά σε δικτυακό περιβάλλον μέσω τερματικών (ή προσωπικών υπολογιστών που συνδέονται στο δίκτυο ως τερματικά).

X Window system

Το X Window System παρουσιάστηκε για πρώτο φορά στο ΜΙΤ, τον Ιούνιο του 1984, με αυτό το ηλεκτρονικό μήνυμα,  όπου και περιγράφονται οι βασικές διαφορές του από ένα πιο πρώιμο ανάλογο σύστημα που αναπτύχθηκε στο Στάνφορντ, γνωστό ως W Window System. Στην αρχική έκδοση Χ1 δεν διέθετε ούτε καν χρώματα, δυνατότητα που αποκτήθηκε στην αμέσως επόμενη (Χ6) τον Ιανουάριο του 1985. Την τελική του μορφή, ως πρωτόκολλο Χ11 απέκτησε το Σεπτέμβριο του 1987, ενώ ένα χρόνο νωρίτερα έχει αρχίσει να διατίθεται ελεύθερα. Το Χ11 αξιοποιεί API γραφικών, όπως το OpenGL, επιτρέποντας 2D και 3D επιτάχυνση. Το X Window συνεχίζει να εξελίσσεται ως σήμερα από τo κονσόρτσιουμ Χ11.org και υποστηρίζει UNIX, Linux και Mac OS X, κάνοντας δυνατή την εγκατάσταση προγραμμάτων clients και σε προσωπικούς υπολογιστές που δεν είναι καν δικτυωμένοι σε ένα κεντρικό σύστημα.