ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ | BBC Micro

icon COMPUTER-TOY-MHNAΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 1981 – Σαν σήμερα, 1η Δεκεμβρίου 1981 παρουσιάζεται ο BBC Micro. Ο υπολογιστής της Acorn που επιλέχθηκε από τη βρετανική κρατική τηλεόραση για να γίνει η καρδιά ενός νέου εκπαιδευτικού προγράμματος με αντικείμενο τους υπολογιστές.

BBC Computer Literature Project

Η ιδέα για το εκπαιδευτικό πρόγραμμα «BBC Computer Literature Project» άρχισε να διαμορφώνεται από το 1979 ήδη, και η αναζήτηση για τη μορφή των επιμορφωτικών εκπομπών σε συνεργασία με Βρετανούς κατασκευαστές υπολογιστών, υποστηρίχτηκε από τα υπουργεία Εμπορίου, Παιδείας και Εργασίας.

Grundy NewBrain (1982)
Grundy NewBrain. Προοριζόταν για τη θέση του εκπαιδευτικού υπολογιστή του BBC, την οποία τελικά κέρδισε η Acorn.

Η πρώτη επαφή με τους κατασκευαστές, το 1980, απέβη άκαρπη, καθώς οι τελευταίοι απαιτούσαν από τη βρετανική κυβέρνηση την εξ’ ολοκλήρου χρηματοδότηση του σχεδιασμού και της κατασκευής των ηλεκτρονικών που θα απαιτούνταν. Τότε, το BBC και του υπουργείο Εμπορίου στράφηκαν προς την εταιρεία Newbury Laboratories (μετέπειτα Grundy), η οποία ελεγχόταν από το Κράτος, και σχεδίαζε τον υπολογιστή NewBrain. Αν και οι τελικές προδιαγραφές, που τέθηκαν το Δεκέμβριο του 1980, βασίζονταν σε μεγάλο βαθμό στον πρωτότυπο NewBrain, τελικά δεν ήταν ο υπολογιστής της Newbury εκείνος που επιλέχθηκε από το BBC. Η επίσημη άποψη για την απόφαση αυτή είναι ότι η εταιρεία καθυστερούσε την εξέλιξη του πρωτοτύπου και τελικά δεν θα μπορούσε να καλύψει τις απαιτήσεις της μαζικής παραγωγής του NewBrain. Σύμφωνα όμως με κάποιους, η αιτία ήταν η πίεση που ασκήθηκε από τον Κλάιβ Σινκλέρ, να γίνει ανοικτός διαγωνισμός. Άλλωστε η ανάπτυξη του NewBrain είχε ξεκινήσει από τα εργαστήρια της Sinclair, ήδη από το 1978. Όπως και να έχει, το BBC απευθύνθηκε τελικά σε επτά συνολικά κατασκευαστές (Acorn, Newbury, Nascom, Research Machines, Sinclair, Tangerine και Transam), θέτοντας τις ακόλουθες προδιαγραφές για τον αναζητούμενο υπολογιστή:

  • Να είναι ανθεκτικός και εργονομικός. Γενικά να είναι εύκολα αντιληπτή η χρήση του ακόμη και από τους αρχάριους.
  • Να έχει εξόδους composite video αλλά και TV, ώστε αφενός μεν να συνδέεται με τα μηχανήματα του στούντιο του BBC και αφετέρου με τις οικιακές τηλεοράσεις των χρηστών
  • Να μπορεί να απεικονίσει έγχρωμα γραφικά και κείμενο ταυτόχρονα στην οθόνη, καθώς  και να διαθέτει πλούσιες ηχητικές δυνατότητες (πολυκάναλο ήχο)
  • Να έχει μεγάλη επεκτασιμότητα και να μπορεί οπωσδήποτε να συνδέεται με εκτυπωτή, joystick και σε δίκτυο.
  • Να μπορεί να υποστηρίξει πολλές μορφές τυπικών εφαρμογών γραφείου (π.χ. επεξεργαστές κειμένου και γραφικών)

Clive Sinclair (PC-July1982)«Δεν έχω τίποτε με την Acorn. Ήμουν και παραμένω αηδιασμένος με τον τρόπο που το BBC χειρίστηκε τα πράγματα […] Πιστεύω ότι ήταν φριχτά ερασιτεχνικός. Είναι υπέροχοι στο να φτιάχνουν τηλεοπτικά προγράμματα, αλλά μα το Θεό, δεν θα έπρεπε να κατασκευάζουν υπολογιστές, όπως δεν θα έπρεπε να κατασκευάζουν BBC αυτοκίνητα ή BBC οδοντόκρεμες»

Sir Clive Sinclair
(Practical Computing, Ιούλιος 1982)

Το BBC έθεσε πολύ αυστηρή προθεσμία μόλις μίας εβδομάδας. H Transam δεν απάντησε καν στο αίτημά του. Η Tangerine (μετέπειτα Oric) και η Nascom διέθεταν ακόμη μοντέλα χαμηλών τεχνικών προδιαγραφών ή απλώς κιτ υπολογιστών. H Newbury είχε χάσει την εμπιστοσύνη του BBC, λόγω καθυστερήσεων στην ανάπτυξη του NewBrain. Η Sinclair δεν είχε ακόμη έτοιμο τον ΖΧ81, ο οποίος ούτως ή άλλως δεν κάλυπτε τις προϋποθέσεις που είχαν τεθεί από το BBC. Επιπλέον, ο Κλάιβ Σινκλέρ δεν φαινόταν διατεθημένος να ακολουθήσει τις υποδείξεις του βρετανικού καναλιού και η στάση του ήταν αλαζονική. Η επιλογή της Acorn δεν ήταν απλώς μοιραία. Ήταν προϊόν της ίδιας της θέλησης της εταιρείας του Κρις Κάρι να κερδίσει το στοίχημα. Η μικρή ομάδα της Acorn δούλεψε ασταμάτητα τρεις ημέρες και δύο νύκτες προκειμένου να ολοκληρώσει το πρωτότυπο Proton. Το διάδοχο του Acorn Atom, που τότε βρισκόταν ακόμη σε προχωρημένο στάδιο ανάπτυξης και έμελλε τελικά να γίνει ο BBC Micro. Ακόμη και το πρωινό της επίδειξης στους ανθρώπους του BBC, η ομάδα εργαζόταν πάνω στον Proton. Ωστόσο πρόλαβε να επιδείξει ένα λειτουργικό σύστημα που υπερκάλυπτε τις προδιαγραφές του BBC. Οι άνθρωποι του καναλιού δεν χρειάστηκε να δουν άλλους υποψήφιους. Πήραν το ίδιο απόγευμα την απόφασή τους…

Ο Acorn Proton γίνεται BBC Micro

BBC MicroΕπισήμως, η συμφωνία μεταξύ BBC και Acorn συνάπτεται τον Απρίλιο του 1981, με προοπτική, έως την άνοιξη του 1982, η Acorn να έχει διαθέσιμους 12.000 υπολογιστές. Πλέον η Acorn δεν πιεζόταν αφόρητα από τις προθεσμίες. Η μετάβαση από τον πρωτότυπο Proton στον τελικό BBC Micro έγινε το καλοκαίρι του 1981 και το μοντέλο μπήκε σε παραγωγή το Δεκέμβρη της ίδιας χρονιάς, αν και τα πρώτα συστήματα δεν μπήκαν στο εμπόριο πριν το Μάρτιο του 1982. Έπρεπε πρώτα να οργανωθούν τα σχολικά δίκτυα (σ.σ. δυνατότητα που παρείχε ο BBC Micro μέσω του συστήματος Econet). Το πολύτιμο αυτό συμβόλαιο εξασφάλισε στην Acorn την αναγνωρισιμότητα και την καθιέρωσε άμεσα ως έναν από τους σημαντικότερους Βρετανούς κατασκευαστές υπολογιστών. Τo BBC Micro θα εμπλουτίζεται με νέα μοντέλα έως και το 1986 και θα παραμείνει σε εκπαιδευτική χρήση στα βρετανικά σχολεία έως και τις αρχές της δεκαετίας του ’90. Αλλά ταυτόχρονα αποτέλεσε έναν ανταγωνιστικό home computer, στη βρετανική αγορά κυρίως, που κατάφερε να πουλήσει περίπου 1,5 εκατ. κομμάτια.

Οι τηλεοπτικές εκπομπές

Το πρόγραμμα BBC Computer Literature Project περιλάμβανε δέκα εκπομπές στο BBC 2, από τις 11 Ιανουαρίου έως τις 15 Μαρτίου 1982. Σε κάθε εκπομπή παρουσιαζόταν μία εφαρμογή του προσωπικού υπολογιστή. Π.χ. ζωγραφική, μουσική, δίκτυο κ.λπ. Ακόμη και οι επόμενες σειρές εκπομπών του BBC που εντάχθηκαν στο πρόγραμμα εκμάθησης υπολογιστών, αξιοποιούσαν το σύστημα της Acorn σαν βασικό εργαλείο, αλλά όχι το μοναδικό. Ο κυριότερος λόγος υπήρξε η BASIC, η οποία όχι μόνο καθιερώθηκε ως κύρια γλώσσα προγραμματισμού για αρχάριους, αλλά στην έκδοση του BBC ήταν μία από τις πλουσιότερες που έχουν παρουσιαστεί ποτέ.

Τα μοντέλα BBC

Οι υπολογιστές της σειράς BBC Micro κυκλοφόρησαν από το 1981 έως και το 1986. Όλοι ήταν 8μπιτοι, βασισμένοι στη (δοκιμασμένη και αξιόπιστη) αρχιτεκτονική του MOS 6502. Ωστόσο, το σήμα του BBC μπήκε και στη διάδοχη σειρά της Acorn. Τον ριζοσπαστικό -αρχιτεκτονικής RISC– υπολογιστή Acorn Archimedes του 1987.

O BBC Master Compact ήταν το μόνο μέλος της σειράς με διαφορετικό σχεδιασμό, που παρέπεμπε σε desktop PC. Κυκλοφόρησε το 1986, όταν η Acorn είχε περάσει στα χέρια της Olivetti. Με το λογότυπο της τελευταίας κυκλοφόρησε και ως Prodest PC 128S
O BBC Master Compact ήταν το μόνο μέλος της σειράς με διαφορετικό σχεδιασμό, που παρέπεμπε σε desktop PC. Κυκλοφόρησε το 1986, όταν η Acorn είχε περάσει στα χέρια της Olivetti. Με το λογότυπο της τελευταίας κυκλοφόρησε και ως Prodest PC 128S

Τρία ήταν τα κοινά γνωρίσματα όλων των BBC Micro: Πρώτον, η υπερπληθώρα θυρών σύνδεσης και επέκτασης, σε τέτοιο βαθμό ώστε κάποιες από αυτές να πρέπει να μετακομίσουν στο κάτω μέρος του υπολογιστή. Δεύτερον, η δυνατότητα χρήσης και δεύτερου επεξεργαστή (μέσω της επέκτασης TUBE). Μάλιστα, ο BBC Master ήταν ο πρώτος home micro όπου τοποθετήθηκε επεξεργαστής αρχιτεκτονικής RISC (ARM2), ένα χρόνο πριν τον Acorn Archimedes. Και τρίτον, η ταχύτατη και πληρέστατη έκδοση της BBC BASIC. Κάποιοι τη θεωρούν την καλύτερη εκδοχή της γλώσσας BASIC (τουλάχιστον έως τον ερχομό της Visual BASIC). Πέραν του ότι ενσωμάτωνε στοιχεία δομημένου προγραμματισμού (π.χ. Procedures) στα πρότυπα γλωσσών όπως η Pascal, αξιοποιούσε τα γραφικά και τον ήχο του υπολογιστή στο έπακρο. Ένα επιπρόσθετο κοινό στοιχείο, από την έκδοση BBC Model B και μετά, ήταν οι λεγόμενες μνήμες Sideways. Μία τεχνική bank switching [1] της Acorn, για την επέκταση τόσο της μνήμης RAM, όσο όμως και της ROM. Το δεύτερο είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον, καθώς στις Sideways ROM αποθηκεύονταν ολοκληρωμένες εφαρμογές. Αυτό σήμαινε αφενός μεν ότι οι εφαρμογές φορτώνονταν αυτόματα και αφετέρου δε ότι απασχολούσαν ελάχιστους πόρους του υπολογιστή. Για τις Sideways RAM και ROM υπήρχαν έτοιμες υποδοχές στη μητρική.

Ειδικά στα πρώτα μοντέλα που κυκλοφόρησαν το 1982, τα χαρακτηριστικά αυτά ήταν μοναδικά. Τα BBC Micro ξεπερνούσαν τα όσα γνωρίζαμε ως στάνταρ στα home computers έως και τα μέσα της δεκαετίας του ’80, ενώ ακόμη και πολλα πιο ισχυρά personal computers δεν είχαν την ευελιξία ενός BBC Micro. Από την άλλη βέβαια, όλα τούτα μεταφράζονταν σε ένα τσουχτερό τιμοκατάλογο, που καθιστούσε τον υπολογιστή της Acorn κάθε άλλο παρά ανταγωνιστικό πέρα από τα σύνορα της Μεγ. Βρετανίας.

BBC MODEL A/B/B+

Το BBC Micro βασιζόταν στον επεξεργαστή MOS 6502 (και την παραλλαγή του 6512 της Rockwell) και κυκλοφόρησε αρχικά, το 1981, σε δύο μοντέλα: Model Α (με 16 ΚΒ RAM) και Model Β (με 32 ΚΒ RAM). Διέθετε τσιπ γραφικών Motorola 6845 (παλέτα 8 χρωμάτων) και 4κάναλο ήχο, χάρη στο τσιπάκι ΤΙ SN76489 σε συνδυασμό με κύκλωμα speech synthesis ΤΙ TMS5220. Κάτι ιδιαίτερα πρωτοποριακό για την εποχή του και την κατηγορία. Αν και δεν ενσωμάτωνε αποθηκευτικά μέσα, ο BBC Micro μπορούσε να συνδεθεί με κασετόφωνο, floppy disk drive 5,25», αλλά και σκληρό δίσκο Winchester (έως και 30ΜΒ) μέσω της θύρας bus. Ο δίσκος όμως απαιτούσε και την προσθήκη Sideways ROM σε ρόλο ελεγκτή ADFS (Advanced Disk Filing System). Πέρα από τις δύο βασικές εκδόσεις, υπήρχαν έξι συνολικά υποεκδόσεις (ΑΝΑ1-2 και ΑΝΒ1-4) με μικροδιαφορές στον εξοπλισμό και την υποστήριξη τοπικού δικτύου Econet της Acorn και εξωτερικών δίσκων.

O αρχικός BBC Micro ήταν ένας ευμεγέθης και στιβαρός home computer.
O αρχικός BBC Micro ήταν ένας ευμεγέθης και στιβαρός home computer. Οι δυνατότητές του ήταν μοναδικές για οικιακό υπολογιστή. Γι’ αυτό όμως και η τιμή του ξέφευγε κατά πολύ σε σχέση με τον ανταγωνισμό.

Το Model A ήταν η βασική έκδοση του BBC Micro. Προκειμένου να συμπιεστεί το -υψηλό αρχικά- κόστος, είχαν αφαιρεθεί οι περισσότερες θύρες και πρακτικά η επεκτασιμότητά του ήταν μηδενική, εκτός από εξωτερικό δίσκο και κασετόφωνο. Το κυριότερο μειονέκτημα του Model A όμως ήταν η πολύ λίγη RAM των 16ΚΒ, καθώς, επειδή δεν διέθετε ξεχωριστή Video RAM, ήταν αδύνατο να σηκώσει μεγαλύτερη ανάλυση από 320×256 pixels.

Το Model B ήταν η πληρέστερη αλλά και ακριβότερη έκδοση. Ήταν μάλιστα στην εποχή του, ο πιο ακριβός 8μπιτος home computer. Αξίζει να αναφερθεί ότι στην Ελλάδα, το 1984, κόστιζε 82.000 δρχ. (240 ευρώ), τη στιγμή που η τιμή του επίσης ακριβού Commodore 64 -με διπλάσια μνήμη από τον BBC Model B- ήταν 59.000 δρχ. και του ZX Spectrum 48 μόλις 29.000 δρχ. Σε σχέση με τον Model A διέθετε επιπλέον 16ΚΒ μνήμης RAM και βέβαια το πλήρες σετ θυρών, οι οποίες τον καθιστούσαν μοναδικό σε επεκτασιμότητα και ικανό ακόμη και να αποτελέσει κέντρο home automation, ελέγχοντας σχεδόν κάθε μορφή ηλεκτρικής συσκευής.

Ο αρχικός BBC Micro συνέχισε να ενισχύεται με νεότερες τροποποιήσεις και εκδόσεις, έως και το 1985. Ένα τρίτο βασικό μοντέλο, ήταν το Model B+ που κυκλοφόρησε το 1984 και διέθετε επιπλέον 32ΚΒ μνήμης, φτάνοντας στα 64ΚΒ. Πολύ σημαντική προσθήκη ήταν και η στάνταρ 16ΚΒ Sideways ROM, με τον ενσωματωμένο ελεγκτή ADFS για εξωτερικό σκληρό δίσκο. Ο Model B+ κυκλοφόρησε σε πέντε συνολικά υποεκδόσεις (ANB51-55), με πιο σημαντική την ΑΝΒ55, ή αλλιώς BBC Model B+128, η οποία αποτελούσε τον πιο πλούσια εξοπλισμένο BBC Micro, καθώς διέθετε 128ΚΒ RAM και στάνταρ υποστήριξη δικτύου Econet κι εξωτερικού σκληρού δίσκου Winchester.

Από τα δεκάδες περιφερειακά που κυκλοφόρησαν για τον BBC Micro, το πιο διαδεδομένο ήταν το εξωτερικό FDD των 5,25» με ενσωματωμένο επεξεργαστή Ζ80, το οποίο καθιστούσε τον BBC Micro ικανό να τρέξει λειτουργικό σύστημα CP/M και τις εφαρμογές του. Εξαιρετικό ενδιαφέρον παρουσιάζει η περίπτωση του δεύτερου επεξεργαστή 32016 της National Semiconductor, με τον οποίο μπορούσε να ενισχυθεί ο BBC Micro, μέσω του TUBE και να μετατραπεί σε ένα mini workstation. Ο NS32016 αποτέλεσε τον πρώτο 32μπιτο επεξεργαστή γενικής χρήσης στην ιστορία των υπολογιστών. Διέθετε οκτώ 32μπιτους καταχωρητές και 16μπιτο δίαυλο. Στην περίπτωση του BBC Micro ήταν χρονισμένος στα 6 MHz. Ο ίδιος επεξεργαστής αξιοποιήθηκε και στους Acorn Business Computer (ABC) το 1984.

ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ

  • BBC MODEL A | CPU: MOS 6502 @ 2MHz, RAM: 16KB, ROM: 32 KB, Γραφικά: 160×256 pixels (8 χρώματα) ως 640×256 pixels (2 χρώματα), Ήχος: 3 κανάλια ήχου + 1 θορύβου, Θύρες: TV out, Econet (προαιρετικά), Κασετόφωνο, FDD
  • BBC MODEL B | Όπως Model A, με 32ΚΒ RAM κι επιπλέον θύρες RGB, RS423 (σειριακή), Centronics (παράλληλη), DB15 (αναλογική), επέκτασης TUBE, Bus 1MΗz, User port
  • BBC MODEL B+ | Όπως Model B, με επεξεργαστή Rockwell 65C12 (τεχνολογίας CMOS), 64ΚΒ RAM (20ΚΒ VRAM + 12ΚΒ Sideways RAM), δύο επιπλέον θέσεις για Sideways ROM
  • BBC MODEL B+128 | Όπως Model B, με επεξεργαστή Rockwell 65C12, 128ΚΒ RAM, δύο επιπλέον θέσεις για Sideways ROM

BBC MASTER / MASTER COMPACT

Για την ίδια εκπαιδευτική χρήση στα σχολεία της Μεγάλης Βρετανίας,  τoν Ιανουάριο του 1986, η Acorn εισήγαγε το διάδοχο μοντέλο BBC Master, με αναβαθμισμένο επεξεργαστή MOS 65C102 στα 2 MHz και πολύ περισσότερη μνήμη (έως και 512 ΚΒ). Ωστόσο, ο Master παρουσίαζε μικροπροβλήματα συμβατότητας με τον προκάτοχό του και δεν έκανε αντίστοιχη εμπορική επιτυχία. Παρόλα αυτά, παρέμεινε για χρόνια στην παραγωγή, ενώ ακόμη και τη δεκαετία του ’90, τα σχολεία της Μεγάλης Βρετανία χρησιμοποιούσαν BBC Master. Έως την ολοκλήρωση της παραγωγής του, το 1993, είχαν κυκλοφορήσει περίπου 200.000 συστήματα στην αγορά.

Ο BBC Master περιλάμβανε όλα τα συστατικά του BBC Model B+ και αρκετά ακόμη. Παρόλο που διατηρούσε -σε μεγάλο βαθμό- προς τα πίσω συμβατότητα, πρακτικά ήταν ανασχεδιασμένος. Η Acorn δεν προχώρησε στην υιοθέτηση ενός νέου επεξεργαστή (κάτι που θα κάνει άλλωστε την επόμενη χρονιά με τον Archimedes), αλλά σε μία πιο εξελιγμένη έκδοση του 6502. Αυτός ήταν ο 65012/65SC12, των MOS και Rockwell αντίστοιχα, με πιο ενισχυμένο σετ μικροεντολών και κατασκευή σε τεχνολογία CMOS. Πλέον, τα περισσότερα στοιχεία των BBC Micro που έως τότε προσφέρονταν ως έξτρα, αποτελούσαν στάνταρ εξοπλισμό του BBC Master. Μεταξύ αυτών, η έξοδος για τοπικό δίκτυο Econet και ο ελεγκτής ADFS για εξωτερικούς δίσκους. Ανάμεσα στα νέα χαρακτηριστικά, η προσθήκη των δύο υποδοχών για cartridges στην επιφάνεια του υπολογιστή, «δανεισμένων» από τον Acorn Electron, αλλά και το αριθμητικό πληκτρολόγιο. Ακόμη πιο σημαντική όμως ήταν η γενναία αύξηση της στάνταρ ROM στα 128 ΚΒ. Σε αυτά τα επιπλέον 96 ΚΒ, που μεταφράζονταν σε 6 επιπλέον τσιπάκια Sideways ROM των 16ΚΒ, χώρεσαν -μεταξύ άλλων- και τέσσερα ολοκληρωμένα προγράμματα: επεξεργαστής κειμένου (View), λογιστικό φύλλο (ViewSheet), ένας text editor και μία εφαρμογή τερματικού (terminal). Στο άλλο κομμάτι της μνήμης, τη RAM, η πιο αξιοσημείωτη προσθήκη ήταν η ξεχωριστή VRAM των 20ΚΒ που βελτίωνε σημαντικά την ταχύτητα των γραφικών και την αξιοποίηση της διαθέσιμης μνήμης από το χρήστη. Λόγω όλων των παραπάνω, η BBC BASIC δέχτηκε κι αυτήν έναν απαραίτητο ανασχεδιασμό και, στην έκδοση IV, μπορούσε να αξιοποιήσει τα νέα χαρακτηριστικά και κυρίως τις επιπλέον μικροεντολές του επεξεργαστή 65012.

Ο πιο ισχυρός των BBC Micro, ο BBC Master κυκλοφόρησε το 1985. Προβλήματα ασυμβατότητας με τους BBC Model A/B, αλλά και το υψηλό κόστος του, περιόρισαν πολύ τις πωλήσεις του.
Ο πιο ισχυρός των BBC Micro, ο BBC Master κυκλοφόρησε το 1986. Παρά τα μικροπροβλήματα ασυμβατότητας με τους BBC Model A/B, αλλά και το υψηλό κόστος του, η εμπορική του πορεία ήταν αξιοπρεπής.

Όπως και στα προηγούμενα μοντέλα, έτσι και στον BBC Master, κυκλοφόρησαν διάφορες υποεκδόσεις. Οι πιο σημαντικές ήταν ο 512 και ο Turbo. Και οι δύο αυτοί υπολογιστές διέθεταν και δεύτερο επεξεργαστή (ο 512 στην μητρική), Intel 80186 και MOS 65012 αντίστοιχα. Να σημειώσουμε ότι στον BBC Master έγινε για πρώτη φορά δοκιμαστική χρήση του αρχιτεκτονικής RISC επεξεργαστή ARM2, μέσω της επέκτασης TUBE ARM Evaluation System, ένα χρόνο πριν αυτός μπει στον Archimedes.

To Σεπτέμβριο του 1986 κυκλοφόρησε ο BBC Master Compact. Στις αποφάσεις για το σχεδιασμό του εν λόγω υπολογιστή, έπαιξε μεγάλο βαθμό το γεγονός ότι το πλειοψηφικό πακέτο της Acorn είχε ήδη περιέλθει στα χέρια της Olivetti. Ο νέος υπολογιστής είχε εκμοντερνισμένο σχεδιασμό, ώστε να παραπέμπει περισσότερο στα νέα πρότυπα των desktop PC. Αποτελούνταν κι αυτός από δύο τμήματα, μόνο που η κύρια μονάδα βρισκόταν στο πληκτρολόγιο και όχι στο κουτί. Για την ακρίβεια, το κουτί του BBC Master Compact προοριζόταν για τη φιλοξενία έως και δύο FDD των 3,5′‘. Για πρώτη φορά τοποθετήθηκε αυτό το φορμά δισκετών σε BBC Micro. Ο πιο συμπαγής σχεδιασμός σήμαινε και αλλαγές στον αριθμό θυρών. Ο Master Compact είχε σημαντικούς περιορισμούς στην επεκτασιμότητα σε σχέση με τον BBC Master και δεν μπορούσε να δεχτεί δεύτερο επεξεργαστή στο εσωτερικό του. Από την άλλη όμως, ήταν ο πρώτος από τους BBC με θύρα για ποντίκι και joystick, κάτι πολύ σημαντικό, καθώς ήταν ταυτόχρονα και ο πρώτος της οικογένειας BBC Micro με γραφικό περιβάλλον χρήσης (GUI). Η παραγωγη του Master Compact είχε πολύ μικρή διάρκεια και πρακτικά αντικαταστάθηκε το 1987 από τον παρόμοιας σχεδιαστικής φιλοσοφίας, αλλά πολύ πιο ισχυρό Acorn Archimedes. Η Olivetti συνέχισε για λίγο καιρό ακόμη να τον διαθέτει με τα χρώματά της και το όνομα Prodest PC 128S.

ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ

  • BBC MASTER 128 | CPU: Rockwell R65SC12 ή MOS 65012 @ 2MHz, RAM: 128KB (τα 20KB VRAM), ROM: 128 KB, Γραφικά: 160×256 pixels (8 χρώματα) ως 640×256 pixels (2 χρώματα), Ήχος: 3 κανάλια ήχου + 1 θορύβου, Θύρες: TV out, RGB, RS423 (σειριακή), Centronics (παράλληλη), DB15 (αναλογική), επέκτασης TUBE, Bus 1MΗz, User port, Econet, Κασετόφωνο, FDD, 2x cartridge
  • BBC MASTER 512 | Όπως Master 128, με 512ΚΒ RAM (επεκτάσιμη έως το 1ΜΒ) και δεύτερο επεξεργαστή Intel 80186 @ 10MHz
  • BBC MASTER TURBO | Όπως Model 128, με δεύτερο επεξεργαστή MOS 65012 @ 4MHz (και ο απλός 128 μπορούσε να αναβαθμιστεί στο επίπεδο Turbo)
  • BBC MASTER COMPACT | Όπως Master 128, με 1-2x FDD 3,5» των 600ΚΒ (και βελτιωμένο ADFS controller) και θύρα joystick/mouse. Δεν διέθετε αναλογική θύρα, κασετοφώνου, Bus και User, ενώ η σειριακή (RS-232) ήταν προαιρετική

BBC ARCHIMEDES

Τα πρώτα τέσσερα μοντέλα Archimedes κυκλοφόρησαν τον Ιούλιο του 1987 και ήταν χωρισμένα σε δύο σειρές. Την 300, με τα Α305 και Α310 να φέρουν το σηματάκι του BBC με την κουκουβάγια του προγράμματος «Computer Literature», καθώς αποτελούσε αντικαταστάτη του BBC Micro που βρισκόταν ήδη έξι χρόνια στην αγορά. Όλα τα μοντέλα διέθεταν επεξεργαστή ARM2 χρονισμένο στα 8 MHz, λειτουργικό σύστημα Arthur, τη γλώσσα προγραμματισμού BBC Basic, 8κάναλο ήχο στέρεο και παλέτα 256 χρωμάτων.

Acorn Archimedes (1987)
Ο Acorn Archimedes προοριζόταν να διαδεχτεί τους BBC Micro και στο εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας. Εμπορικά ωστόσο δεν είχε καμία σχέση με τους προκατόχους του, λόγω του απαγορευτικού του κόστους και της ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής του.

Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό των νέων μοντέλων ήταν αναμφίβολα ο επεξεργαστής ARM. Ο πρώτος αρχιτεκτονικής RISC επεξεργαστής που μπήκε σε οικιακό υπολογιστή και ο πρόγονος της συντριπτικής πλειονότητας των σημερινών επεξεργαστών που βρίσκουμε σε smartphones και tablets. Την εποχή εκείνη, οι επιδόσεις του ήταν απαράμιλλες, με τον «Αρχιμήδη» να διαφημίζεται ως «ο υπολογιστής των 4 MIPS«, όντας σημαντικά ταχύτερος από το 16μπιτο ανταγωνισμό του, των Amiga και Atari ST. Ωστόσο, η τεχνολογική του αυτή ιδιαιτερότητα αποτέλεσε και το μεγάλο του μειονέκτημα. Ο Archimedes ήταν ένα πανάκριβο σύστημα, που ερχόταν αντιμέτωπο με τα IBM-PC συμβατά της εποχής. Επίσης δεν απέκτησε ποτέ αξιόλογη υποστήριξη από software developers. Αναγκαστικά, η Acorn συνέχισε την παράλληλη παραγωγή των 8μπιτων BBC Micro που συνέχιζαν να εξοπλίζουν τα βρετανικά σχολεία. Το δε εμπορικό μέλλον του Archimedes δεν θύμιζε καθόλου εκείνο των προκατόχων του.

O τελευταίος BBC computer ήταν ο -προσιτός σε τιμή- Α3000 που κυκλοφόρησε το Μάιο του 1989 και βρήκε κι αυτός μία θέση στα σχολεία της Μεγάλης Βρετανίας. Περισσότερα όμως για τον «Αρχιμήδη» στο σχετικό αφιέρωμά μας…

Συνολικά, τα τρία μοντέλα BBC Archimedes ήταν τα ακόλουθα:

  • BBC Archimedes 305 (7/1987): ΑRM2 8ΜΗz, 512 KB RAM
  • BBC Archimedes 310 (7/1987): ARM2 8ΜΗz, 1 MB RAM
  • BBC A3000 (5/1989): ARM2, 1 MB RAM (ο τελευταίος BBC)

[1] Bank Switching: Τεχνική αξιοποίησης μνήμης πέρα από τα όρια διευθυνσιοδότησης του επεξεργαστή. Η μνήμη χωρίζεται σε μπλοκ, και μέσω ενός επιπλέον καταχωρητή-διακόπτη, ο επεξεργαστής αποκτά πρόσβαση σε κάθε ένα μπλοκ ξεχωριστά.

Η πανίσχυρη BBC BASIC

Η BBC BASIC υπήρξε μία από τις πιο εξελιγμένες μορφές της γλώσσας BASIC και από τις πλέον δομημένες. Σχεδιασμένη, με βάση την πρώτη έκδοση της BASIC για τον υπολογιστή Acorn Atom, από την Σόφι Γουίλσον, αποτέλεσε ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά των Acorn Proton τα οποία του χάρισαν το συμβόλαιο με το BBC. Όπως οι περισσότερες BASIC της δεκαετίας του ’80, έτσι κι αυτή η έκδοση, αποτελούσε σε μεγάλο βαθμό επαύξηση της Microsoft BASIC (του 1976, για τον Altair 8800) και οι βασικές εντολές παρέμεναν ουσιαστικά οι ίδιες. Ωστόσο, στην περίπτωση του BBC η γλώσσα ήταν πολύ πιο δομημένη, με επιπλέον συναρτήσεις και δομές επιλογής και επανάληψης (π.χ. if-then-else, repeat-until). Η πληθώρα των νέων εντολών αξιοποιούσαν τόσο τον τετρακάναλο ήχο του υπολογιστή, όσο και τα 8 modes των γραφικών του. Εξίσου σημαντικό το γεγονός ότι ο διερμηνέας (interpreter) της ήταν πολύ αποτελεσματικός για την αρχιτεκτονική του 6502, εκμηδενίζοντας την τεχνολογική του υστέρηση σε σχέση με άλλους 8μπιτους υπεξεργαστές της εποχής, όπως ο Zilog Z80 και ο MC6809. Επιπρόσθετα όμως, εντολές σε γλώσσα μηχανής μπορούσαν να ενσωματωθούν στον κώδικα της BASIC.

Την πρώτη πενταετία της δεκαετίας του ’80, η BBC BASIC εξελίχθηκε σε τέσσερις εκδόσεις για τους BBC Micro. Η πιο σημαντική ήταν η έκδοση IV που αναπτύχθηκε για τον BBC Master και αξιοποιούσε τις νέες μικροεντολές του CMOS επεξεργαστή 65SC12 (μετεξέλιξη του 6502). Η έκδοση IV, εκτός των νέων εντολών, είχε ανασχεδιαστεί ως προς την εκτέλεση μαθηματικών πράξεων, επιτυγχάνοντας βελτιωμένες επιδόσεις έως και 30%.

Το GUI του ArthurOS ήταν κατασκευασμένο με την BBC BASIC.
Το GUI του ArthurOS για τον Acorn Archimedes ήταν κατασκευασμένο με την BBC BASIC V.

Αναμφίβολα όμως, η πιο σημαντική έκδοση ήταν η BBC BASIC V. Εκείνη δηλαδή που εξόπλισε τον Acorn Archimedes και κατάφερε να εντυπωσιάσει τους πάντες, καθώς αναδείκνυε τα πλεονεκτήματα του RISC επεξεργαστή ARM στον τομέα των επιδόσεων. Είναι χαρακτηριστικό ότι η εκτέλεση της BBC BASIC V στον Archimedes ήταν το ίδιο γρήγορη με πολύ πιο δομημένες γλώσσες που χρησιμοποιούσαν μεταγλωττιστή (compiler) αντί για διερμηνέα, όπως π.χ. η Pascal. Ήταν τέτοια η εμπιστοσύνη στη συγκεκριμένη γλώσσα, ώστε οι προγραμματιστές της Acorn σχεδίασαν με αυτήν το γραφικό περιβάλλον του λειτουργικού ArthurOS. Κάτι που δεν είχε συμβεί ποτέ έως τότε. Η BBC BASIC V διέθετε μία πληθώρα νέων συναρτήσεων, πράξεις πινάκων και εντολών για τον έλεγχο λαθών.

Οι πολυάριθμες εκδόσεις της BBC BASIC κάλυψαν τόσο τους επιπλέον επεξεργαστές (Z80 και NS32016) που τοποθετούνταν μέσω TUBE στους BBC Micro, όσο και νεότερες μορφές οικιακών και προσωπικών υπολογιστών (IBM-PC και συμβατούς, ακόμη και στα Windows). Κάποιες από αυτές είναι γραμμένες από χομπίστες και συνεχίζουν να εξελίσσονται έως και τις ημέρες μας. Περισσότερα για την ιστορία της BBC BASIC μπορείτε να διαβάσετε εδώ.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ

Η κληρονομιά του BBC Micro

Καθώς ο BBC Micro έγινε η καρδιά του πρώτου προγράμματος επιμόρφωσης στους υπολογιστές της Μεγ. Βρετανίας, ήταν φυσικό να αφήσει το στίγμα του, ειδικά σε αυτή τη χώρα. Μπορεί η Sinclair να μη ζημιώθηκε τελικά από το γεγονός ότι έχασε την ευκαιρία να πρωταγωνιστήσει στο BBC με δικό της μηχάνημα, αφού ο ZX Spectrum ξεπέρασε σε πωλήσεις κάθε άλλο βρετανικής κατασκευής home computer, αλλά ο BBC Micro ήταν εκείνος που σημάδεψε περισσότερο τα παιδιά της δεκαετίας του ’80. Υπολογίζεται ότι το 80% των βρετανικών σχολείων εξοπλίστηκαν με τουλάχιστον ένα τέτοιο σύστημα, ενώ οι περισσότερες από τις 1.500.000 συνολικά πωλήσεις έγιναν σε βρετανικές οικογένειες. Ακόμη και στις αρχές της δεκαετίας του ’90, τα BBC και BBC Master αποτελούσαν τα κύρια εκπαιδευτικά εργαλεία της χώρας. Αν και, για να πούμε την αλήθεια, ο εν λόγω υπολογιστής δεν αποτέλεσε ποτέ μία αξιόλογη ευκαιρία για τους καταναλωτές. Η τιμή του παρέμεινε υψηλή σε σχέση με τα ανταγωνιστικά μοντέλα, με αποτέλεσμα η εμπορική του πορεία εκτός των βρετανικών συνόρων να είναι συντριπτικά περιορισμένη. Ενδεικτικά, σύμφωνα με την εσωτερική ενημέρωση τον Οκτώβριο του 1985, την προηγούμενη χρονιά 135.000 συστήματα είχαν πουληθεί στη Μεγ. Βρετανία και μόλις 17.000 σε όλο τον υπόλοιπο κόσμο. Από αυτά, τα 1.500 περίπου στην αγορά των ΗΠΑ (δηλαδή 1,1% των συνολικών πωλήσεων), όπου ο Apple II ήταν καθιερωμένος αντίστοιχα ως «εκπαιδευτικός υπολογιστής» και βέβαια ο BBC δεν θα μπορούσε να έχει ελπίδες να τον ανταγωνιστεί.

Elite (1984)
Elite (1984): To πιο εμβληματικό διαστημικό παιχνίδι, σχεδιάστηκε αρχικά στο BBC Micro, για να περάσει τα επόμενα χρόνια σχεδόν σε κάθε άλλο μοντέλο οικιακού και προσωπικού υπολογιστή στον κόσμο.

Πέρα από ένα εκπαιδευτικό εργαλείο, ανάλογο του Apple II, ο BBC Micro αποτέλεσε τη βάση ανάπτυξης πολύ γνωστών παιχνιδιών, μέσω των οποίων η Μεγ. Βρετανία μπήκε στο κλαμπ των ισχυρότερων βιομηχανιών video games στον κόσμο. Στον BBC Micro πρωτοσχεδιάστηκε το πιο ιστορικό διαστημικό παιχνίδι, το Elite (1984). Στον ίδιο υπολογιστή έγινε το πρώτο port του περίφημου Paperboy το 1986. Σε αυτόν δόθηκε η πρώτη επίσημη άδεια μεταφοράς της τηλεοπτικής σειράς Doctor Who σε υπολογιστή.

Η πιο σημαντική κληρονομιά που άφησε ωστόσο ο BBC Micro δεν ήταν άλλη από την BBC BASIC. Αυτή η ευέλικτη, ισχυρή, ταχύτατη και μοναδικά δομημένη -για BASIC- έκδοση, δεν έκανε απλώς τον προγραμματισμό αγαπητό σε εκατοντάδες χιλιάδες παιδιά. Η ίδια γλώσσα χρησιμοποιήθηκε αργότερα για την ανάπτυξη ολόκληρου του περιβάλλοντος στο λειτουργικό σύστημα ArthurOS που χρησιμοποιήθηκε στον Archimedes. Η μοναδική αυτή περίπτωση, περιβάλλοντος βασισμένου στη BASIC, ήταν αποτέλεσμα συγκερασμού της ισχύος της BBC BASIC με εκείνη του επεξεργαστή ARM RISC. Ο συνδυασμός αυτός ήταν ικανός να τα βάλει ακόμη και με εφαρμογές σε γλώσσα μηχανής των ανταγωνιστικών υπολογιστών. Και να τις νικήσει

Σε ό,τι αφορά τέλος την ίδια την Acorn, ο BBC Micro έγινε η βάση για να δημιουργηθεί ο Electron. Ο πιο επιτυχημένος εμπορικά οικιακός υπολογιστής της εταιρείας. Μία “ελαφριά” έκδοση του BBC Model B που ήρθε το 1983 να αντικαταστήσει τον Atom. Διέθετε την ίδια σύνθεση με τον BBC, αλλά με δύο μόνο κανάλια ήχου και χωρίς του ελεγκτές για μονάδες δίσκου. Με αυτές τις περικοπές, η τιμή του παρέμεινε κάτω από τις 200 λίρες ώστε να μπορεί να ανταγωνιστεί τον παντοδύναμο ZX Spectrum. O Electron σκαρφάλωσε στην τρίτη θέση των πωλήσεων στη βρετανική αγορά (ανεξαρτήτως χώρας προέλευσης).

Η ομάδα του BBC Micro το 2012, στην εκδήλωση για την επέτειο των 30 χρόνων του υπολογιστή.

Δείτε επίσης…

  • The BBC Microcomputer (pdf) – Διαφημιστικό φυλλάδιο του πρώτου BBC Micro
  • BBC Micro Games – Τα παιχνίδια του BBC Micro
  • BBC Micro Emulators – Emulators για Windows, Unix και Mac OS
  • The BBC Micro (Computer History Museum)
  • BBC BASIC – Σελίδα αφιερωμένη στη γλώσσα του BBC Micro
  • Hardware Guide to BBC Micro – Το hardware και οι αναβαθμίσεις του BBC Micro
  • Beeb@30 – 30 χρόνια BBC Micro
  • The BBC Micro can still teach us a lot (The Guardian, 25/3/2012)
  • Micro Men (2009) – Τηλεταινία με θέμα την ιστορία της βρετανικής βιομηχανίας home computers (μεγάλο της μέρος μεταφέρει το παρασκήνιο για το εκπαιδευτικό πρόγραμμα του BBC)
Advertisements