Atari 8bit (1979-1992): 4 εκατομμύρια

06/ 12/ 1978 | Atari 400/800

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ 06 Δεκεμβρίου 1978, η Atari ανακοινώνει τα δύο πρώτα μοντέλα της, 8μπιτων οικιακών υπολογιστών: τα Atari 400 και 800. Μία σειρά υπολογιστών που θα σημειώσει μεγάλη εμπορική επιτυχία και θα παραμείνει σε παραγωγή ακόμη και επτά χρόνια αργότερα από την κυκλοφορία του 16μπιτου Atari ST. Δηλαδή έως το 1992.

Τα 8bit home computers της Atari ήταν από τα πρώτα που κυκλοφόρησαν στην ιστορία των υπολογιστών, έχοντας προηγηθεί μόνο τα Apple II, Commodore PET και TRS-80. Μάλιστα, δεν θα ήταν υπερβολικό να πούμε ότι ήταν τα πρώτα που διατέθηκαν ως οικιακοί υπολογιστές και όχι ως προσωπικοί, έχοντας δώσει έμφαση στην οικιακή διασκέδαση και με σημαντικές καινοτομίες για την εποχή τους. Παρόλο που η Atari ανακοίνωσε τα 400 και 800 το Δεκέμβρη του 1978, τα προϊόντα της δεν μπήκαν στην αγορά παρά το φθινόπωρο του 1979. Ο μεν 400 (Candy*) ήταν το low end μοντέλο με αρχική τιμή 500 δολάρια, το δε 800 (Colleen*) το high end που κοστολογούνταν 1.000 δολάρια. Οι τίτλοι τους προέρχονται από την αρχική μνήμη RAM που θα διέθεταν, δηλαδή 4 ΚΒ ο 400 και 8 ΚΒ ο 800. Αν και όταν μπήκαν σε κυκλοφορία και τα δύο μοντέλα διέθεταν 8 ΚΒ μνήμης. Τελικά όμως, τα περισσότερα 400 που διατέθηκαν είχαν 16 ΚΒ και τα 800, 48 ΚΒ.

Atari 400 (1979): Βασικό μοντέλο με πληκτρολόγιο μεμβράνης και μονή υποδοχή cartridge
Atari 400: Βασικό μοντέλο με πληκτρολόγιο μεμβράνης και μονή υποδοχή cartridge

H βασικότερη καινοτομία των υπολογιστών της Atari ήταν η ύπαρξη ξεχωριστών ολοκληρωμένων κυκλωμάτων (συνεπεξεργαστών) για τις διεργασίες των γραφικών και του ήχου. Για τα πρώτα χρησιμοποιούνταν δύο τσιπάκια LSI: το ANTIC (Alphanumeric Television Interface Controller) για τα γραφικά και τα sprites και το CTIA (Color Television Interface Adaptor) για τα χρώματα. Αργότερα, το CTIA αντικαταστάθηκε από το GTIA (Graphic Television Interface Adaptor) που διπλασίαζε την παλέτα των χρωμάτων (256). Για τον δεύτερο, το ολοκληρωμένο POKEY (Pot Keyboard Integrated Circuit), το οποίο εκτός από γεννήτρια τετραγωνικών παλμών είχε και ρόλο ελεγκτή εισόδου/εξόδου (Ι/Ο) για το πληκτρολόγιο. Το αποτέλεσμα ήταν μοναδικό για τα δεδομένα της δεκαετίας του ’70. Οι 8μπιτοι υπολογιστές της Atari μπορούσαν να αποδώσουν πολυάριθμα modes γραφικών με παλέτες 128 και 256 χρωμάτων και hardware sprites και ταυτόχρονα 4κάναλο ήχο, χωρίς μάλιστα να επιβαρύνεται ο κεντρικός επεξεργαστής (MOS 6502 και παραλλαγές του). Μία φιλοσοφία σχεδιασμού που ακολουθήθηκε και στον Commodore 64 και την Amiga. Σημειωτέον μάλιστα, ότι ο ίδιος άνθρωπος βρισκόταν στις ομάδες σχεδιασμού των Atari 400/800 και της Amiga 1000: ο Τζέι Μάινερ, o οποίος αποχώρησε μαζί με άλλα στελέχη από την Atari, για να ιδρύσουν το 1982 την Hi-Toro (μετέπειτα Amiga Corp).

Atari 800 (1979): Βασικό μοντέλο με κανονικό πληκτρολόγιο και διπλή υποδοχή cartridge
Atari 800: Βασικό μοντέλο με κανονικό πληκτρολόγιο και διπλή υποδοχή cartridge

Παρά τις ομοιότητες των δύο μηχανημάτων, η Atari τα λάνσαρε σε διαφορετικές αγορές. Ο μεν 400, ως βασικό μοντέλο, απευθυνόταν στους οικιακούς χρήστες, ενώ ο 800 διαφημιζόταν ως προσωπικός υπολογιστής για επαγγελματική χρήση. Ούτως ή άλλως η κοστολόγηση, ιδιαίτερα του Atari 800, ήταν τσουχτερή. Με αυτόν τον τρόπο μπορούσαν να δικαιολογηθούν οι περικοπές στον 400, ο οποίος διέθετε ένα μετριότατης ποιότητας πληκτρολόγιο μεμβράνης και ταυτόχρονα δεν μπορούσε να συνδεθεί με μόνιτορ, είχε μόνο μία υποδοχή για Cartridge και αδυναμία αναβάθμισης της μνήμης από τον ίδιο το χρήστη. Και τα δύο χρησιμοποιούσαν cartridge των 8 ΚΒ για το λογισμικό. Λόγω μάλιστα του περιορισμού στη μνήμη, η Atari αναγκάστηκε να επανασχεδιάσει την BASIC που συνόδευε τα συστήματά της, καθώς η κοινή γλώσσα της Microsoft απαιτούσε τουλάχιστον 12 ΚΒ. Επιπλέον, τα μοντέλα αδυνατούσαν -έως την εμφάνιση ειδικευμένου adaptor με 4 θύρες RS-232– να αξιοποιήσουν περιφερειακές συσκευές τρίτων κατασκευαστών. O κύριος λόγος για την γενικά μικρή επεκτασιμότητα, ήταν το ότι η FCC (Federal Communication Commission) επέβαλε σημαντικούς περιορισμούς στην κατασκευή, ώστε να μειωθούν οι ηλεκτρομαγνητικές εκπομπές. Η μεταλλική θωράκιση εμπόδιζε την τοποθέτηση πολλών θυρών, σε ένα σύστημα που ήταν ούτως ή άλλως πολύ σύνθετο από πλευράς hardware.

Παρά την υψηλή τους κοστολόγηση, οι υπολογιστές της Atari έκαναν εμπορική επιτυχία, κυρίως στις ΗΠΑ. Από τα δύο εκατομμύρια και πλέον κομμάτια που πωλήθηκαν έως το 1983, η αναλογία μεταξύ 400 και 800 ήταν δύο προς ένα. Ωστόσο, μετά την κυκλοφορία του ΤΙ-99/4Α, η συμπίεση του κόστους ήταν τόσο μεγάλη, ώστε η Atari κινδύνευε να βρεθεί εκτός ανταγωνισμού. Έτσι, το 1983, προχώρησε στην αντικατάσταση των δύο μοντέλων με τα πολύ πιο μοντέρνα εμφανισιακά -αν και τεχνολογικά πανομοιότυπα- και σημαντικά φθηνότερα 600XL και 800XL αντίστοιχα.

ATARI 400/800

Επεξεργαστής: 8bit Synertek 6502B στα 1,79 MHz
Μνήμη RAM/ROM: 8 ΚΒ (επεκτάσιμη στα 48 ΚΒ), 10 ΚΒ
Γραφικά: ANTIC/CTIA(GTIA) chips, αναλύσεις έως 320×192 pixels, παλέτα 128 χρωμάτων (16 χρώματα με 8 εντάσεις)
Ήχος: POKEY chip, 4 κανάλια ήχου, 3,5 οκτάβες
Πληκτρολόγιο: QWERTY, 61 πλήκτρων, 4 F-keys (μεμβράνης στον 400)
Θύρες: TV out, Cartridge (2x στον 800), Σειριακή (SIO), 4x joystick, RGB (στον 800) και 4x memory ports
Media: Cartridge (8 KB)
Λειτουργικό Σύστημα: Atari OS

(*) Τα ονόματα δύο γυναικών που δούλευαν στην γραμματεία της Atari.

Δείτε επίσης…

Η οικογένεια των 8μπιτων υπολογιστών της Atari